czwartek, 14 września 2017

Literackie Sudety


Prezentacja trójjęzycznej antologii prozy
28.09.2017, g. 18.00-19.30, Wrocław, Rynek 7

„Die schönen Überbleibsel nach dem Ende der Welt.“ Sudeten, literarisch. „Piękne resztki po końcu świata.“ Sudety literackie. „Krásné relikty po konci svĕta.” Sudety literárně, Hgg./Red./Vyd. J. Bernig, W. Browarny, C. Prunitsch (Dresden 2017)



sobota, 4 marca 2017

Kultura ziemi kłodzkiej. Tradycje i współczesność



Dzięki współpracy Śląskiej Pracowni Regionalistycznej UWr z Instytutem Filologii Germańskiej i Instytutem Historycznym UWr ukazał się tom studiów i szkiców Kultura ziemi kłodzkiej. Tradycje i współczesność (Atut, Wrocław 2016), poświęconych historii, cywilizacji, kulturze i życiu społecznemu tego regionu.

http://www.atut.ig.pl/?1275,kultura-ziemi-klodzkiej


czwartek, 2 marca 2017

Nowy regionalizm i literaturoznawstwo



„Regionalizm w badaniach literackich: tradycja i nowe orientacje” (podsumowanie projektu)



Projekt „Regionalizm w badaniach literackich: tradycja i nowe orientacje”, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki (DEC-2013/09/B/HS2/01132) i realizowany pod patronatem Komitetu Nauk o Literaturze PAN w latach 2014-2017, objął zespołowe przedsięwzięcie badawcze, w którym uczestniczyli literaturoznawcy z sześciu ośrodków akademickich w Polsce (Akademii Pomorskiej w Słupsku, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Uniwersytetu w Białymstoku, Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu Zielonogórskiego) oraz zaproszeni przez nich badacze polscy i zagraniczni. Zespołem kierowała prof. dr hab. Małgorzata Mikołajczak z Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego.Jednym z wykonawców grantu był kierujący Śląską Pracownią Regionalistyczną w Uniwersytecie Wrocławskim dr hab. prof. UWr Wojciech Browarny.
W ramach projektu, który nawiązał do prac zainicjowanych podczas konferencji „Nowy regionalizm w badaniach literackich – badawczy rekonesans i zarys perspektyw” (Zielona Góra 2012), podjęto nowatorskie interdyscyplinarne badania nad kluczowymi zagadnieniami literaturoznawstwa regionalistycznego, takimi jak relacje centro-peryferyjne, tożsamości transgraniczne oraz formy obecności historii i pamięci w literaturze regionalnej. Zbadano także historię regionalizmu literackiego w Polsce, zebrano i opracowano materiały źródłowe dotyczące tego zagadnienia. Wykonawcy projektu wykorzystali nowoczesne metodologie i nowe języki opisu literatury regionalnej, sięgnęli do orientacji wyłaniających się w ramach tzw. zwrotu przestrzennego i kulturowej teorii literatury.
Wyniki badań, omówione i przedyskutowane podczas spotkań zorganizowanych we Wrocławiu (2014), Białymstoku (2015) i Olsztynie (2016), zostały opublikowane w postaci trzech monografii: Centraperyferie w literaturze polskiej XX i XXI wieku (red. W. Browarny, E. Rybicka, D. Lisak-Gębala, Kraków 2015), Region a tożsamości transgraniczne. Literatura. Miejsca. Translokacje (red. D. Zawadzka, M. Mikołajczak, K. Sawicka-Mierzyńska, Kraków 2016) oraz Regionalizm literacki – historia i pamięć (red. Z. Chojnowski, E. Rybicka, Kraków 2017), które ukazały się kolejno jako tom trzeci, czwarty i szósty serii „Nowy regionalizm w badaniach literackich”. Osobno, jako piąty tom serii ukazała się antologia tekstów, przedstawiająca rozwój idei regionalistycznej w refleksji o literaturze: Regionalizm literacki w Polsce – zarys historyczny i wybór źródeł (red. Z. Chojnowski, M. Mikołajczak, wstęp M. Mikołajczak, Kraków 2016).
Główny rezultat przeprowadzonych badań to rekonfiguracja obszaru literaturoznawstwa regionalistycznego, obejmująca zmianę perspektyw, metod i narzędzi badawczych. Ich owocem jest również przyrost wiedzy na temat twórczości regionalnej i zjawisk regionalnych w literaturze oraz nowe spojrzenie na literaturę – w świetle literaturoznawstwa regionalistycznego. Dodatkowy efekt projektu to przygotowanie gruntu do uprawiania zintegrowanych badań inter- i transdyscyplinarnych, w tym regionalnej komparatystyki.
Projekt ożywił i zdynamizował literaturoznawczą regionalistykę, przyczynił się do wzrostu roli i znaczenia badań regionalnych w nauce o literaturze oraz we współczesnej humanistyce, otworzył nowe horyzonty badawcze – ważne nie tylko w wymiarze naukowym, ale i społecznym, gdyż pole badawcze regionalizmu okazało się obszarem skupiającym kluczowe problemy współczesności, takie jak relacja między globalnym a lokalnym, migracja, wielo- i transkulturowość, szeroko rozumiane pogranicze etc.

prof. dr hab. Małgorzata Mikołajczak

czwartek, 25 lutego 2016

Nowa książka Henryka Wańka



Dnia 29 lutego 2016 o godzinie 16:30

w Domku Romańskim (Wrocław, plac Nankiera 8)

odbędzie się prezentacja nowej książki Henryka Wańka

CMENTARZ NIEŚMIERTELNYCH





czwartek, 29 października 2015

Spotkanie z Henrykiem Wańkiem

28 października 2015 na zaproszenie Śląskiej Pracowni Regionalistycznej UWr i wrocławskiego koła Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej gościł we Wrocławiu Henryk Waniek, który spotkał się z czytelnikami w Instytucie Filologii Polskiej UWr i w kawiarni Cocofli. 
Pisarz odpowiadał na pytania publiczności, a także czytał fragmenty swojej najnowszej książki Jak Johannes Kepler jadąc do Żagania na Śląsku zahaczył o księżyc, opublikowanej przez wydawnictwo Silesia Progress (Kotórz Mały 2015) w serii Canon Silesiae.

poniedziałek, 21 września 2015

Przepisywanie Sudetów

„Przepisywanie Sudetów”. Spotkanie pisarzy z Czech, Niemiec i Polski z badaczami literatury i kultury sudeckiej

25-26 września 2015
Café Księgarnia Tajne Komplety
Przejście Garncarskie 2
50107 Wrocław

Sudety, góry rozciągające się od Děčína w północnych Czechach do Opawy na wschodnim krańcu Śląska, straciły w XX wieku ogromną część swojego kulturowego dziedzictwa, zyskując w zamian nowe znaczenia ideologiczne i geopolityczne. Po zakończeniu II wojny światowej w Sudetach, podobnie jak na innych obszarach Europy Środkowej, rozpoczął się proces tworzenia (się) nowych tożsamości, określających zarówno dawnych, jak i nowych mieszkańców tego regionu. Świadkiem tego procesu była i jest nadal literatura.

W eseju  Geschichte findet statt [Historia zajmuje miejsce] niemiecka historyk kultury Aleida Assmann zaproponowała definicje przestrzeni i miejsca, które mogą okazać się przydatne w naszym spojrzeniu na Sudety:

„Przestrzeń jest przedmiotem decyzji i planowania, obiektem do dyspozycji takich graczy na scenie świata, jak zdobywcy, architekci, urbaniści czy politycy. Wszyscy oni zwracają się ku przyszłości, chcąc w przestrzeń ingerować, zmieniać ją i przekształcać. Natomiast miejsca są określone przez rzeczy, których już ktoś doświadczył, bo je stworzył lub przebolał ich stratę. Dzięki rzeczom historia ma swoje miejsce, dzięki nim pozostawia ślady: relikty, resztki, blizny lub rany. To właśnie miejsca mają nazwy i swoje opowieści, przechowujące przeszłość, przestrzenie – przeciwnie – mają tylko potencjał wynikający z planowania i oczekiwanego sensu”.

Gdyby rozróżnienie Aleidy Assmann odnieść do Sudetów, można by powiedzieć, że stały się one miejscem – historii lub opowieści – dla wypędzonych Niemców dopiero po II wojnie światowej. Dla nowych mieszkańców Polaków i Czechów w tym samym czasie Sudety były przestrzenią, której wartość i znaczenia trzeba było dopiero stworzyć, zaplanować i przekształcić zgodnie z narodową semantyką, na nowo – poprzez kulturę i literaturę – oznakować. Ale także w niemieckiej powojennej literaturze, dotyczącej Sudetów, można je rozumieć tylko w kontekście wielkiej przemiany znaczeniowej. Chociaż te same szczyty, pasma górskie, doliny, rzeki itd. niezmiennie określają miejsca odniesienia lokalnej opowieści (historii), to ludzie jako jej twórcy, ale także jako jej temat, znaleźli się w stanie mobilności. Z całą pewnością to rozejście się miejsca i jego mieszkańców zmieniło z czasem ich sposób myślenia. Literatura, z jednej strony, opisała tę przemianę, z drugiej – sama przyczyniła się do powstania nowej świadomości Niemców sudeckich oraz polskich i czeskich osadników, sprawdzając i przekształcając ich postrzeganie własnej historii. Chcielibyśmy uwzględnić wszystkie narodowe perspektywy widzenia Sudetów, ale równocześnie potraktować ten region jako jedno miejsce literatury powstającej, przynajmniej od połowy XX wieku, w trzech językach.

Spotkanie autorów odbędzie się w dniach 25-26 września 2015 w księgarni Tajne Komplety we Wrocławiu. Jego organizatorami są: Śląska Pracownia Regionalistyczna Uniwersytetu Wrocławskiego (dr hab. Wojciech Browarny), Uniwersytet Techniczny w Dreźnie (prof. Christian Prunitsch) i księgarnia Tajne Komplety. Spotkanie jest finansowane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Saksonii i UWr. Sprawami organizacyjnymi zajmują się dr Jörg Bernig (Radebeul / Dresden), autor wierszy, esejów i powieści o tematyce sudeckiej, oraz Wojciech Browarny (Wrocław), historyk literatury i śląskoznawca.

Serdecznie zapraszamy

Program
piątek, 25 września 2015 (Tajne Komplety)
17.00–21.00
Otwarcie (Jörg Bernig, Wojciech Browarny, Christian Prunitsch)
Gudrun Pausewang: Erst bin ich Mensch
Olga Tokarczuk: Niechętni zdobywcy
Radek Fridrich: Janusovská krajina

sobota, 26 września 2015 (Tajne Komplety)
10.00–13.00
Jakuba Katalpa: Geografie ztráty
Peter Becher: Mein Sudetenland
Henryk Waniek: Pomnik psa

15.00–18.00
Filip Springer: Kraina
Jaromír Typlt: Nepřijeli. Vytanuli.
Jörg Bernig: Zurüstungen












środa, 25 lutego 2015

"Dolnośląskość" w nowej odsłonie


Historycznie i kulturowo najważniejsza część Śląska jest interesująca także jako przestrzeń kontaktu starej i nowej śląskości, widocznego w krajobrazie, tradycjach, literaturze i sztuce regionu. Tym i o tym właśnie jest "Dolnośląskość". Zob. http://dolnoslaskosc.pl