Historycznie i kulturowo najważniejsza część Śląska jest interesująca także jako przestrzeń kontaktu starej i nowej śląskości, widocznego w krajobrazie, tradycjach, literaturze i sztuce regionu. Tym i o tym właśnie jest "Dolnośląskość". Zob. http://dolnoslaskosc.pl
środa, 25 lutego 2015
piątek, 30 stycznia 2015
Wrocław i Drezno - cykl wykładów - zaproszenie
Transformacje
– miasta partnerskie Wrocław i Drezno w 25 lat po
przełomie
Co
się zmieniło w Dreźnie i we Wrocławiu od przełomu roku 1989?
Przejście od socjalizmu do kapitalizmu i demokracji miało wpływ na
wszystkie obszary życia społecznego, przede wszystkim politykę,
ekonomię, kulturę i naukę. Wprowadziło nowe tematy i wcześniej
marginalizowane pozycje do dyskursu publicznego oraz umożliwiło
wyswobodzenie się ze sztywnych struktur państwowego autorytaryzmu.
Z drugiej strony transformacja wprowadziła
własne podziały
i granice, stworzyła
do dziś
nierozwiązane
konflikty społeczne
i kryzysy tożsamości,
postawiła nowe
wyzwania. W miastach, tych przestrzeniach zmian i konfliktów
społecznych, jak
w soczewce skupiają
się wymienione
powyżej procesy.
Jednocześnie zaś miasta nie są jedynie odzwierciedleniem
społeczeństwa w mniejszej skali, lecz same są niezależnymi
aktorami, swymi działaniami wykraczającymi poza ramy państwa
narodowego. Dodatkowo każde z nich funkcjonuje wg specyficznej,
„własnej logiki” (Martina Löw), która odróżnia je od innych
miast.
Na
przykładzie Drezna i Wrocławia, reprezentujących procesy
transformacji ustrojowej w Polsce i w Niemczech, Wydział Humanistyki
i Nauk Społecznych pragnie zająć się wspólnie z Państwem,
podczas cyklu wykładów w semestrze letnim 2015 r., przemianami w
obydwu miastach partnerskich po 1989 r. Wykłady odbywać się będą
w środy o godz. 18.30 w Dreźnie.
Prosimy
o przesłanie nam propozycji (szkiców) Państwa wystąpień
(referatów, dyskusji plenarnych i innych), po niemiecku albo po
polsku, w następujących obszarach tematycznych:
- Polityka komunalna: przemiany, problemy, impulsy rozwojowe spowodowane przemianami lat 1989-90, rola Drezna lub Wrocławia, znaczenie społeczeństwa obywatelskiego, orientacja polityczna
- Struktura społeczna: przemiany spowodowane ruchami migracyjnymi, przemiany demograficzne
- Pamięć & tożsamość: Które tematy i jacy aktorzy są nowi na tym polu? Jakie tematy popadają w zapomnienie? Jak zmienia się status i znaczenie historii?
- Kultura & media: w jaki sposób literatura, film, teatr i muzyka odzwierciedlają przemiany społeczne? Jakie znaczenie mają zmiany sposobów finansowania sztuki? Jakie nowe pola działania otwierają się przed twórcami, gdzie przebiegają granice?
- Nauka i edukacja: Jakie przemiany zaszły w sytuacji placówek naukowych i edukacyjnych? Jakim przekształceniom podległo muzealnictwo?
- Rozwój miast: Co zmieniło się w sposobie postrzegania miast? Jakie nowe koncepty powstały w tym obszarze?
- Stosunki międzynarodowe: wpływ Unii Europejskiej, globalizacji, znaczenie partnerstw między miastami
- Gospodarka: rozwój i strategiczne wspieranie konkretnych gałęzi gospodarki, wpływ tych procesów na naukę i strukturę społeczną
Państwa
propozycje mogą odnosi się zarówno do jednego z miast, jak i
stanowi próbę analizy porównawczej.
Zgłaszać
mogą się wszyscy zainteresowani przedmiotem naszego cyklu
wykładów. Koszty dojazdu i noclegu zostaną pokryte.
Cykl
wykładów zorganizowany jest w ramach partnerstwa strategicznego
Wydziału Humanistyki i Nauk Społecznych TU Dresden oraz uczelni
wrocławskich.
Prosimy
o nadsyłanie
propozycji do Kathrin Tittel, referentki do
spraw międzynarodowych
na Wydziale Humanistyki i Nauk Społecznych
TU Dresden, kathrin.tittel@tu-dresden.de.
poniedziałek, 22 grudnia 2014
środa, 26 listopada 2014
wykład dra Jarosława Petrowicza
ŚLĄSKA
PRACOWNIA REGIONALISTYCZNA
zaprasza na wykład
dra Jarosława Petrowicza
pod tytułem
Et in Silesia ego. O roli łaciny we współczesnej prozie i eseistyce śląskiej
Wykład
i dyskusja odbędą się 6 grudnia 2014 roku (sobota) o godz. 11.00 w
sali 140 (I piętro) Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego przy pl. Nankiera 15 we Wrocławiu.
Dr
Jarosław Petrowicz (ur. 6 VII 1972 w Głuchołazach) –
polonista, logopeda, krytyk literacki, sekretarz „Rocznika
Wieluńskiego”, członek Wieluńskiego Towarzystwa Naukowego i
Śląskiej Pracowni Regionalistycznej Uniwersytetu Wrocławskiego.
Publikował w czasopismach literackich i kulturalnych szkice, eseje,
recenzje, reportaże i opowiadania. W 2014 r. obronił dysertację
doktorską pt. Związek
z miejscem. Śląsk historyczny w prozie, eseistyce i reportażu
polskim po 1989 roku.
Mieszka w Wieluniu.
Tekst wykładu w pdf: http://www.ifp.uni.wroc.pl/aktualnosc/1297,wyklad-dra-j-petrowicza
Tekst wykładu w pdf: http://www.ifp.uni.wroc.pl/aktualnosc/1297,wyklad-dra-j-petrowicza
poniedziałek, 29 września 2014
KONFERENCJA NAUKOWA "CENTRA - PERYFERIE"
Instytut
Filologii Polskiej i Śląska Pracownia Regionalistyczna, Uniwersytet Wrocławski
Institut für Slavistik, Universität Leipzig
Komitet Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk
Bruno Schulz Festiwal
zapraszają do udziału
w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu „Nowy regionalizm w badaniach
literackich”
CENTRA – PERYFERIE W LITERATURZE POLSKIEJ XX I XXI
WIEKU
(16-19
października 2014, Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego)
Tematem
wrocławskiej konferencji są relacje centra – peryferie, zarówno te przywoływane
w literaturze polskiej XX i XXI wieku, jak i te, które określały w tym czasie
miejsce literatury w kulturze narodowej oraz kulturach regionalnych i
mniejszościowych, a także w instytucjach publicznych i komunikacji społecznej.
Zgodnie z założeniami projektu „Nowy regionalizm w badaniach literackich”
uczestnikom konferencji proponujemy podjęcie problemów centralno-peryferyjnych
w literaturze z perspektywy takich orientacji w humanistyce, jak antropologia
kultury, postkolonializm, geopoetyka i komparatystyka oraz studia nad
tożsamością międzykulturową i pamięcią kolektywną.
Dostrzegamy następujące
szczegółowe obszary tematyczne:
–
centralizacja, decentralizacja, policentryczność w polskim życiu literackim,
mapa głównych kierunków przepływu treści, opinii krytycznych i hierarchii
wartości między różnymi obiegami (krajowym, emigracyjnym, regionalnym,
lokalnym);
– literatura w kontekście budowania
tożsamości lokalnej, narodowej i europejskiej oraz jako narzędzie symbolicznej
„polonizacji” zależnych obszarów i mniejszości kulturowych, rola kanonów
literackich i programów szkolnych;
– „swoi” i
„obcy” w XX-wiecznej i XXI-wiecznej literaturze polskiej, stosunek do
mniejszości etnicznych i narodowych w państwie polskim oraz do sąsiednich
narodów; od polonocentryzmu, przez tendencje ponadregionalne i
nieetnocentryczne (wielokulturowość, międzykulturowość), po uniwersalizm;
–
literatura jako medium pamięci kolektywnej, silne centrum i „niecenzuralne” peryferie
dyskursu pamięci zbiorowej w wymiarze regionalnym i narodowym;
– mity,
motywy i stereotypy literatur regionalnych, ich przenikanie do literatury
narodowej;
–
demarkacje genologiczne w kontekście relacji centra – peryferie (obieg lokalny
i regionalny a obieg narodowy poezji, prozy artystycznej, literatury dokumentu
osobistego, krytyki literackiej);
– polityka kulturalna, rynek książki
i krytyka literacka jako determinanty sposobu przekazywania treści między
obiegiem lokalnym, regionalnym i ogólnokrajowym;
– rola
wybitnych twórców, krytyków i animatorów w kreowaniu odrębności literatur
regionalnych oraz w ich popularyzacji w obiegu krajowym;
– twórcy
wyłącznie lokalni, „awanse” do obiegu ponadregionalnego.
Wojciech Browarny
Dobrawa Lisak-Gębala
Hans-Christian
Trepte
PROGRAM
czwartek, 16.10.2014, 9.30
otwarcie konferencji
Małgorzata
Mikołajczak (Uniwersytet Zielonogórski), Od mimikry do rebelii.
Strategie emancypacyjne literatury regionalnej
Elżbieta
Rybicka (Uniwersytet Jagielloński), Relacje centro-peryferyjne
a polityki tożsamości regionalnej
Jerzy
Madejski (Uniwersytet Szczeciński), Nowy i stary regionalizm w
badaniach literackich
Marcin
Cieński (Uniwersytet Wrocławski), Andrzej Stasiuk:
de/re-centralizacja Europy a spojrzenie peryferyjne
11.15-11.30 przerwa
Kinga
Siewior (Uniwersytet Jagielloński), Globalne wytwarzanie
lokalności. Dyskurs literacki zachodniego pogranicza w perspektywie
postzależnościowej (1945-1989)
Arkadiusz
Kalin (PWSZ im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim), Rola
etnogenezy piastowskiej w micie Ziem Odzyskanych – narracje literackie
Marek
Mikołajec (Uniwersytet Śląski), Naród
- dekonstrukcja ideologii. W stronę wspólnoty i panlokalności
Michał
Mazur (Uniwersytet Wrocławski), „Jest Polska, niech wam Polska da żrać” – kwestia
tożsamości narodowej we wczesnej twórczości literackiej Wilhelma Szewczyka
13.15-14.00 dyskusja
piątek, 17.10.2014, 9.30
Krystian
Węgrzynek (Uniwersytet Śląski), Murzyni, Indianie, Ślązacy i inni.
Kilka uwag na temat oświeceniowego wizerunku dzikusa w śląskim kontekście
Kornelia
Ćwiklak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), Relacja centrum -
peryferie w najnowszej prozie polskiej o Górnym Śląsku
Daniel
Kalinowski (Akademia Pomorska w Słupsku), Kaszubskie kompleksy (z centrum w tle)
Adela Kuik-Kalinowska (Akademia Pomorska w Słupsku), Od literatury ludowej do
kaszubistyki. Literatura kaszubska w dyskursie historycznoliterackim
11.15-11.30 przerwa
Kamila
Gieba (Uniwersytet Zielonogórski), Półperyferia. Życie literackie
na Ziemi Lubuskiej w kontekście relacji centro-peryferyjnych
Mirosława
Szott (Uniwersytet Zielonogórski), „Zapewne już nigdzie tak swojsko nie zamieszkam” - geopoetyka prowincji w
wierszach Mieczysława Warszawskiego
Ksymena
Filipowicz-Tokarska (Collegium Polonicum w Słubicach), Kiedy margines
zajmuje miejsce centralnego
zapisu, czyli o twórczości Ireny Dowgielewicz
Marta Bąkiewicz (Polsko-Niemiecki Instytut Badawczy w Collegium
Polonicum w Słubicach), Literackie
pogranicze Eugeniusza Paukszty
13.15-14.00 dyskusja
sobota, 18.10.2014, 9.30
Zbigniew
Chojnowski (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), Mazury Erwina Kruka
Elżbieta Konończuk
(Uniwersytet w Białymstoku), Wielkie sprawy małych ludzi. Poetyka prowincji w
twórczości Edwarda Redlińskiego
Katarzyna Sawicka-Mierzyńska
(Uniwersytet w Białymstoku), "Swój", "inny" i
"obcy" w literaturze Podlasia
Danuta
Zawadzka (Uniwersytet w Białymstoku), Topos
"powrotu z Warszawy na wieś" we współczesnej kulturze Podlasia i
Suwalszczyzny.
11.15-11.30 przerwa
Elżbieta
Dąbrowicz (Uniwersytet w Białymstoku), Peryferie imperium. „Gazeta
Białostocka” 1912-1915.
Elżbieta
Dutka (Uniwersytet Śląski), "...Paryż, owszem, mógł się
wówczas wydawać pępkiem świata...". Francuskie centrum i peryferie Julii
Hartwig
Joanna
Szydłowska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), O
pożytkach z podglądania marginesu, czyli po co centrom peryferie. Egzotyzacja
świata w polskiej literaturze reportażowej XXI wieku (Wojciech Tochman, Eli, Eli, Ziemowit Szczerek, Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna
historia Słowian)
Małgorzata
Zduniak-Wiktorowicz (Collegium Polonicum w Słubicach), W przyrodzie nic
nie ginie, czyli polsko-niemieckie kontakty ekokulturowe na przykładzie
literatury z polowań
13.15-14.00 dyskusja
niedziela, 19.10.2014, 9.30
Krystyna
Pietrych (Uniwersytet Łódzki), Literatura
o łódzkim getcie jako dyskurs (nie)pamięci miasta
Tomasz
Cieślak (Uniwersytet Łódzki), (Re)kreacja miejsca. Łódź w Mieście do
zjedzenia Przemysława
Owczarka
Jan Galant (Uniwersytet
im. Adama Mickiewicza), Poetyckość między peryferiami a centrum. O wierszach
Wojciecha Gawłowskiego
Adam
Poprawa (Uniwersytet Wrocławski), Peryferie po kulturze.
Proza Wita Szostaka
11.15-11.30 przerwa
Dobrawa
Lisak-Gębala (Uniwersytet Wrocławski), „Centrum – Wszystko”. Zamość w
prozie Piotra Szewca
Jarosław
Petrowicz (Uniwersytet Wrocławski), Miesz(k)aniec jako centralna
postać Śląska wielokulturowego
Wojciech
Browarny (Uniwersytet Wrocławski), Narody i peryferie. O Rapsodii
świdnickiej Władysława Jana Grabskiego
12.30-13.15 dyskusja i zamknięcie konferencji
niedziela, 10 sierpnia 2014
ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W KONFERENCJI - CALL FOR PAPERS
Śląska
Pracownia Regionalistyczna Uniwersytetu Wrocławskiego
oraz Fundacja Labore
Nobilis
zapraszają do udziału w
Międzynarodowej Konferencji Naukowej:
KONIEC „OKREŚLONEJ EPOKI”? OBRAZ LIKWIDACJI KOPALŃ
WĘGLA W EUROPIE I STANACH ZJEDNOCZONYCH W LITERATURZE I PUBLICYSTYCE
Wrocław, 21-22 maja 2015 r.
Likwidacja
pod koniec lat 90. kopalń węgla w Wałbrzychu i okolicy spowodowała strukturalne
bezrobocie w regionie rzędu 15-20 procent. To, co wydarzyło się na Śląsku,
miało swój precedens dekadę wcześniej w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej
Brytanii. W USA pod koniec lat 80. zamykanie kopalń w tradycyjnie górniczych
Appalachach zaowocowało bezrobociem i migracją na masową skalę oraz powstaniem
tzw. miast-widm. W Wielkiej Brytanii z kolei na początku lat 90. nastąpiło coś,
co John Kirk i Chris Wall określają mianem bezprecedensowej, bo niemal
całkowitej likwidacji górnictwa węglowego w tradycyjnie górniczych regionach –
takich jak np. South Yorkshire. Wszystkie te trzy procesy miały podłoże ściśle
gospodarcze – rządy USA, Wielkiej Brytanii i Polski kierowały się chłodnym
rachunkiem ekonomicznym wspartym liberalną ideologią.
Z
rachunkiem ekonomicznym trudno polemizować – cyfry zdają się potwierdzać
słuszność nawet najbardziej bezwzględnych decyzji politycznych podjętych w
tamtym czasie. Pytanie o koszty społeczne pozostaje jednak otwarte. Powszechnym
głosom krytycznym przeciwstawić można równie liczne kontrargumenty, podnoszone
nie tylko przez środowiska konserwatywno-liberalne (w Europie) czy
libertariańskie (w Ameryce), ale również – co znacznie komplikuje debatę pod
względem ideologicznym – przez ekologów. Tu spór jest o tyle ciekawy, że
środowiska ekologiczne, zarówno w Europie jak i w USA, są tradycyjnie
zdominowane przez lewicę, a ta przecież zazwyczaj szuka oparcia w masach
robotniczych, czyli także wśród górników.
Zapraszamy
zatem do interdyscyplinarnej dyskusji na temat nie tyle obiektywnego stanu
rzeczy – bo tu trudno byłoby zapewne nie tylko o consensus, ale nawet o
znalezienie wspólnego języka do opisu rzekomo „obiektywnej” rzeczywistości
społecznej – co raczej na temat obrazu,
czyli sposobu przedstawiania tejże rzeczywistości przez różne strony
ideologicznego sporu.
Sugerowany
zakres tematyczny konferencji obejmuje następujące zagadnienia:
- Analiza
porównawcza dyskursu publicystycznego dotyczącego zamykania kopalń w
Polsce, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych
- Etos pracy
górnika i górnictwo jako styl życia w literaturze pięknej i publicystyce
- Obraz zagrożenia
ekologicznego spowodowanego górnictwem w literaturze pięknej i
publicystyce
- Retoryka sporu
ideologicznego
- Tożsamość śląska
i jej związki z etosem górniczym
- Sól ziemi czy
lumpenproletariat? Obraz subkultury górniczej w literaturze i publicystyce
polskiej, brytyjskiej i amerykańskiej
- Tradycyjna
rodzina górnicza z perspektywy Gender
Studies
- Ekologia kontra
eksploatacja – stan debaty w Europie i USA
- Literatura
non-fiction wobec współczesnych przemian tożsamości kulturowej w
regionach i środowiskach górniczych (reportaż, esej, publicystyka)
- Kopalnia
i osiedle górnicze jako uniwersum symboliczne
- Geopoetyka
miejsc postindustrialnych
- "Koniec
świata" górników. Narracje pamięci pokoleniowej w literaturze
biograficznej, dziennikach i wspomnieniach
Opłata
konferencyjna wynosi 450 zł (dla
uczestników z Polski) bądź 120 Euro
(dla uczestników z zagranicy) i obejmuje: udział w konferencji, materiały
konferencyjne, dwa obiady oraz kawę i poczęstunek. Opłata nie obejmuje
kosztów noclegu, które uczestnicy pokrywają we własnym zakresie.
Językami konferencji są polski i
angielski.
Zgłoszenia
na konferencję prosimy kierować pocztą elektroniczną na adres: labore.nobilis@op.pl
do 28 lutego 2015 r. W
zgłoszeniu prosimy o podanie następujących danych:
- imię, nazwisko i tytuł
naukowy
- afiliacja
akademicka
- tytuł referatu
- krótkie
streszczenie referatu (do 500 słów)
CALL FOR PAPERS
The Silesian Studies Center
of the University of Wroclaw
and the Labore Nobilis Foundation
invite
paper proposal submissions for the international academic conference
THE END OF A ”CERTAIN ERA?” LITERARY AND JOURNALISTIC
IMAGES OF COAL MINE CLOSURES IN EUROPE AND THE UNITED STATES
Wroclaw, 21-22 May 2015
The
late 1990s witnessed large-scale mine closures in Silesia in general and the Wałbrzych
region in particular, resulting in unemployment ranging from 15 to 20 percent
in the hardest-hit areas. What happened in Poland had been a decade earlier
preceded by similar developments in the USA and the UK. In the late 1980s, mine
closures in Appalachia gave rise to unemployment, mass migration, and the
emergence of “ghost towns.” In the UK, in turn, the early 1990s witnessed what
John Kirk and Chris Wall describe as an unprecedented act of a nearly total
shutdown of coal industry in the traditionally coal-mining regions such as
South Yorkshire. All those closures had a strictly economic background; the US,
UK, and Polish governments were guided by dispassionate economic calculations supported
by libertarian ideologies.
Arguing
with economic calculations is (purportedly) beside the point. Still, while
sheer numbers seem to justify even the most drastic decisions made in those
days, the question of the social costs involved remains open. The widespread
criticism of closures has been ever since counterbalanced by arguments raised
not only in libertarian circles but also – what makes the debate ideologically
much more complex if not confusing – by environmentalists, conservationists and
Deep Ecologists. Paradoxically enough, environmentalist circles, both in Europe
and the US, have been traditionally leftist, whereas the Left’s traditional
base has been the working class, including miners.
Given
all these complexities, we invite you to an interdisciplinary discussion
focusing not so much on the situation as it “really is” – for at this point it
would be hardly possible to arrive at a commonly accepted, scientifically
“objective” language of decription, let alone a consensus – but rather on the images, or ways of describing social
reality generated by the conflicting ideological camps. In short, the conference’s
focus is to be on the discourse(s) involved.
The
suggested topics include (but are not restricted to) the following:
- A comparative analysis
of journalistic discourse on mine closures in Poland, Britain, and the United
States.
- The ethos of the
miner’s work and mining as a lifestyle in fiction and non-fiction writing.
- The image of
environmental threats posed by the mining industry in literary and
journalistic texts
- The rhetoric of ideological conflict
- Silesian identity and
its ties to the mining ethos
- The “salt of the earth”
or “white trash”? Mining subcultures in Polish, British, and American
literature and journalism
- The traditional coal
miner’s family from the perspective of Gender Studies
- Ecology versus
exploitation – the state of debate in Europe and America
- Non-fiction literature
on contemporary transformations of cultural identity in mining communities
(reportage, essayistic and journalistic texts)
- The mine and the
mining neighborhood as a symbolic universe
- Geopolitics of postindustrial sites
- The end of
”the miners’ world”: narratives of generational memory in biograpies,
journals, diaries, and memoirs.
The
conference fee is 450 Zloty (for
Polish citizens) or 120 Euros (for
participants from abroad). The fee covers conference materials, two dinners,
coffee and refreshments. The fee does not cover accommodation costs.
The languages of the conference are Polish and English.
Please
email your paper proposal to: labore.nobilis@op.pl by 28 February 2015. Your submission
should include:
- name and academic title
- academic affiliation
- paper’s title
- short abstract (circa 500 words)
czwartek, 17 lipca 2014
Osoby narodowości śląskiej są wśród nas - wybrane dane NSP 2011 wg powiatów
Śląska identyfikacja narodowo-etniczna wg powiatów woj. dolnośląskiego i dolnośląskiej części woj. opolskiego (uwzględniono powiaty, w których było co najmniej 100 deklaracji):
- pow. kłodzki od 100 do 199;
- pow. świdnicki od 100 do 199;
- pow. wrocławski od 100 do 199;
- pow. brzeski od 100 do 199;
- pow. namysłowski od 100 do 199;
- m. Wrocław 2029;
źródło: NSP 2011
- pow. kłodzki od 100 do 199;
- pow. świdnicki od 100 do 199;
- pow. wrocławski od 100 do 199;
- pow. brzeski od 100 do 199;
- pow. namysłowski od 100 do 199;
- m. Wrocław 2029;
źródło: NSP 2011
Subskrybuj:
Posty (Atom)