środa, 25 lutego 2015

"Dolnośląskość" w nowej odsłonie


Historycznie i kulturowo najważniejsza część Śląska jest interesująca także jako przestrzeń kontaktu starej i nowej śląskości, widocznego w krajobrazie, tradycjach, literaturze i sztuce regionu. Tym i o tym właśnie jest "Dolnośląskość". Zob. http://dolnoslaskosc.pl

piątek, 30 stycznia 2015

Wrocław i Drezno - cykl wykładów - zaproszenie

Transformacje – miasta partnerskie Wrocław i Drezno w 25 lat po przełomie

Co się zmieniło w Dreźnie i we Wrocławiu od przełomu roku 1989? Przejście od socjalizmu do kapitalizmu i demokracji miało wpływ na wszystkie obszary życia społecznego, przede wszystkim politykę, ekonomię, kulturę i naukę. Wprowadziło nowe tematy i wcześniej marginalizowane pozycje do dyskursu publicznego oraz umożliwiło wyswobodzenie się ze sztywnych struktur państwowego autorytaryzmu. Z drugiej strony transformacja wprowadziła własne podziały i granice, stworzyła do dziś nierozwiązane konflikty społeczne i kryzysy tożsamości, postawiła nowe wyzwania. W miastach, tych przestrzeniach zmian i konfliktów społecznych, jak w soczewce skupiają się wymienione powyżej procesy. Jednocześnie zaś miasta nie są jedynie odzwierciedleniem społeczeństwa w mniejszej skali, lecz same są niezależnymi aktorami, swymi działaniami wykraczającymi poza ramy państwa narodowego. Dodatkowo każde z nich funkcjonuje wg specyficznej, „własnej logiki” (Martina Löw), która odróżnia je od innych miast.

Na przykładzie Drezna i Wrocławia, reprezentujących procesy transformacji ustrojowej w Polsce i w Niemczech, Wydział Humanistyki i Nauk Społecznych pragnie zająć się wspólnie z Państwem, podczas cyklu wykładów w semestrze letnim 2015 r., przemianami w obydwu miastach partnerskich po 1989 r. Wykłady odbywać się będą w środy o godz. 18.30 w Dreźnie.

Prosimy o przesłanie nam propozycji (szkiców) Państwa wystąpień (referatów, dyskusji plenarnych i innych), po niemiecku albo po polsku, w następujących obszarach tematycznych:

  • Polityka komunalna: przemiany, problemy, impulsy rozwojowe spowodowane przemianami lat 1989-90, rola Drezna lub Wrocławia, znaczenie społeczeństwa obywatelskiego, orientacja polityczna
  • Struktura społeczna: przemiany spowodowane ruchami migracyjnymi, przemiany demograficzne
  • Pamięć & tożsamość: Które tematy i jacy aktorzy są nowi na tym polu? Jakie tematy popadają w zapomnienie? Jak zmienia się status i znaczenie historii?
  • Kultura & media: w jaki sposób literatura, film, teatr i muzyka odzwierciedlają przemiany społeczne? Jakie znaczenie mają zmiany sposobów finansowania sztuki? Jakie nowe pola działania otwierają się przed twórcami, gdzie przebiegają granice?
  • Nauka i edukacja: Jakie przemiany zaszły w sytuacji placówek naukowych i edukacyjnych? Jakim przekształceniom podległo muzealnictwo?
  • Rozwój miast: Co zmieniło się w sposobie postrzegania miast? Jakie nowe koncepty powstały w tym obszarze?
  • Stosunki międzynarodowe: wpływ Unii Europejskiej, globalizacji, znaczenie partnerstw między miastami
  • Gospodarka: rozwój i strategiczne wspieranie konkretnych gałęzi gospodarki, wpływ tych procesów na naukę i strukturę społeczną

Państwa propozycje mogą odnosi się zarówno do jednego z miast, jak i stanowi próbę analizy porównawczej.
Zgłaszać mogą się wszyscy zainteresowani przedmiotem naszego cyklu wykładów. Koszty dojazdu i noclegu zostaną pokryte.
Cykl wykładów zorganizowany jest w ramach partnerstwa strategicznego Wydziału Humanistyki i Nauk Społecznych TU Dresden oraz uczelni wrocławskich.

Prosimy o nadsyłanie propozycji do Kathrin Tittel, referentki do spraw międzynarodowych na Wydziale Humanistyki i Nauk Społecznych TU Dresden, kathrin.tittel@tu-dresden.de.

środa, 26 listopada 2014

wykład dra Jarosława Petrowicza




ŚLĄSKA PRACOWNIA REGIONALISTYCZNA


zaprasza na wykład 



dra Jarosława Petrowicza

pod tytułem

Et in Silesia ego. O roli łaciny we współczesnej prozie i eseistyce śląskiej



Wykład i dyskusja odbędą się 6 grudnia 2014 roku (sobota) o godz. 11.00 w sali 140 (I piętro) Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego przy pl. Nankiera 15 we Wrocławiu.


Dr Jarosław Petrowicz (ur. 6 VII 1972 w Głuchołazach) – polonista, logopeda, krytyk literacki, sekretarz „Rocznika Wieluńskiego”, członek Wieluńskiego Towarzystwa Naukowego i Śląskiej Pracowni Regionalistycznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Publikował w czasopismach literackich i kulturalnych szkice, eseje, recenzje, reportaże i opowiadania. W 2014 r. obronił dysertację doktorską pt. Związek z miejscem. Śląsk historyczny w prozie, eseistyce i reportażu polskim po 1989 roku. Mieszka w Wieluniu.

Tekst wykładu w pdf: http://www.ifp.uni.wroc.pl/aktualnosc/1297,wyklad-dra-j-petrowicza

poniedziałek, 29 września 2014

KONFERENCJA NAUKOWA "CENTRA - PERYFERIE"

Instytut Filologii Polskiej i Śląska Pracownia Regionalistyczna, Uniwersytet Wrocławski
Institut für Slavistik, Universität Leipzig
Komitet Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk
Bruno Schulz Festiwal

zapraszają do udziału w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu „Nowy regionalizm w badaniach literackich”


CENTRA – PERYFERIE W LITERATURZE POLSKIEJ XX I XXI WIEKU

(16-19 października 2014, Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego)


Tematem wrocławskiej konferencji są relacje centra – peryferie, zarówno te przywoływane w literaturze polskiej XX i XXI wieku, jak i te, które określały w tym czasie miejsce literatury w kulturze narodowej oraz kulturach regionalnych i mniejszościowych, a także w instytucjach publicznych i komunikacji społecznej. Zgodnie z założeniami projektu „Nowy regionalizm w badaniach literackich” uczestnikom konferencji proponujemy podjęcie problemów centralno-peryferyjnych w literaturze z perspektywy takich orientacji w humanistyce, jak antropologia kultury, postkolonializm, geopoetyka i komparatystyka oraz studia nad tożsamością międzykulturową i pamięcią kolektywną.

Dostrzegamy następujące szczegółowe obszary tematyczne:
– centralizacja, decentralizacja, policentryczność w polskim życiu literackim, mapa głównych kierunków przepływu treści, opinii krytycznych i hierarchii wartości między różnymi obiegami (krajowym, emigracyjnym, regionalnym, lokalnym);
– literatura w kontekście budowania tożsamości lokalnej, narodowej i europejskiej oraz jako narzędzie symbolicznej „polonizacji” zależnych obszarów i mniejszości kulturowych, rola kanonów literackich i programów szkolnych;
– „swoi” i „obcy” w XX-wiecznej i XXI-wiecznej literaturze polskiej, stosunek do mniejszości etnicznych i narodowych w państwie polskim oraz do sąsiednich narodów; od polonocentryzmu, przez tendencje ponadregionalne i nieetnocentryczne (wielokulturowość, międzykulturowość), po uniwersalizm;
– literatura jako medium pamięci kolektywnej, silne centrum i „niecenzuralne” peryferie dyskursu pamięci zbiorowej w wymiarze regionalnym i narodowym;
– mity, motywy i stereotypy literatur regionalnych, ich przenikanie do literatury narodowej;
– demarkacje genologiczne w kontekście relacji centra – peryferie (obieg lokalny i regionalny a obieg narodowy poezji, prozy artystycznej, literatury dokumentu osobistego, krytyki literackiej);
– polityka kulturalna, rynek książki i krytyka literacka jako determinanty sposobu przekazywania treści między obiegiem lokalnym, regionalnym i ogólnokrajowym;
– rola wybitnych twórców, krytyków i animatorów w kreowaniu odrębności literatur regionalnych oraz w ich popularyzacji w obiegu krajowym;
–  twórcy wyłącznie lokalni, „awanse” do obiegu ponadregionalnego.


Wojciech Browarny
Dobrawa Lisak-Gębala
Hans-Christian Trepte



PROGRAM

czwartek, 16.10.2014, 9.30 otwarcie konferencji
Małgorzata Mikołajczak (Uniwersytet Zielonogórski), Od mimikry do rebelii. Strategie emancypacyjne literatury regionalnej
Elżbieta Rybicka (Uniwersytet Jagielloński), Relacje centro-peryferyjne a polityki tożsamości regionalnej
Jerzy Madejski (Uniwersytet Szczeciński), Nowy i stary regionalizm w badaniach literackich
Marcin Cieński (Uniwersytet Wrocławski), Andrzej Stasiuk: de/re-centralizacja Europy a spojrzenie peryferyjne

11.15-11.30 przerwa
Kinga Siewior (Uniwersytet Jagielloński), Globalne wytwarzanie lokalności. Dyskurs literacki zachodniego pogranicza w perspektywie postzależnościowej (1945-1989)
Arkadiusz Kalin (PWSZ im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim), Rola etnogenezy piastowskiej w micie Ziem Odzyskanych – narracje literackie
Marek Mikołajec (Uniwersytet Śląski), Naród - dekonstrukcja ideologii. W stronę wspólnoty i panlokalności
Michał Mazur (Uniwersytet Wrocławski), Jest Polska, niech wam Polska da żrać” – kwestia tożsamości narodowej we wczesnej twórczości literackiej Wilhelma Szewczyka
13.15-14.00 dyskusja

piątek, 17.10.2014, 9.30
Krystian Węgrzynek (Uniwersytet Śląski), Murzyni, Indianie, Ślązacy i inni. Kilka uwag na temat oświeceniowego wizerunku dzikusa w śląskim kontekście
Kornelia Ćwiklak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), Relacja centrum - peryferie w najnowszej prozie polskiej o Górnym Śląsku
Daniel Kalinowski (Akademia Pomorska w Słupsku), Kaszubskie kompleksy (z centrum w tle)
Adela Kuik-Kalinowska (Akademia Pomorska w Słupsku), Od literatury ludowej do kaszubistyki. Literatura kaszubska w dyskursie historycznoliterackim

11.15-11.30 przerwa
Kamila Gieba (Uniwersytet Zielonogórski), Półperyferia. Życie literackie na Ziemi Lubuskiej w kontekście relacji centro-peryferyjnych
Mirosława Szott (Uniwersytet Zielonogórski), „Zapewne już nigdzie tak swojsko nie zamieszkam” - geopoetyka prowincji w wierszach Mieczysława Warszawskiego
Ksymena Filipowicz-Tokarska (Collegium Polonicum w Słubicach), Kiedy margines zajmuje miejsce centralnego zapisu, czyli o twórczości Ireny Dowgielewicz
Marta Bąkiewicz (Polsko-Niemiecki Instytut Badawczy w Collegium Polonicum w Słubicach), Literackie pogranicze Eugeniusza Paukszty
13.15-14.00 dyskusja

sobota, 18.10.2014, 9.30
Zbigniew Chojnowski (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), Mazury Erwina Kruka
Elżbieta Konończuk (Uniwersytet w Białymstoku), Wielkie sprawy małych ludzi. Poetyka prowincji w twórczości Edwarda Redlińskiego
Katarzyna Sawicka-Mierzyńska (Uniwersytet w Białymstoku), "Swój", "inny" i "obcy" w literaturze Podlasia
Danuta Zawadzka (Uniwersytet w Białymstoku), Topos "powrotu z Warszawy na wieś" we współczesnej kulturze Podlasia i Suwalszczyzny.

11.15-11.30 przerwa
Elżbieta Dąbrowicz (Uniwersytet w Białymstoku), Peryferie imperium. „Gazeta Białostocka” 1912-1915.
Elżbieta Dutka (Uniwersytet Śląski), "...Paryż, owszem, mógł się wówczas wydawać pępkiem świata...". Francuskie centrum i peryferie Julii Hartwig
Joanna Szydłowska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), O pożytkach z podglądania marginesu, czyli po co centrom peryferie. Egzotyzacja świata w polskiej literaturze reportażowej XXI wieku (Wojciech Tochman, Eli, Eli, Ziemowit Szczerek, Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian)
Małgorzata Zduniak-Wiktorowicz (Collegium Polonicum w Słubicach), W przyrodzie nic nie ginie, czyli polsko-niemieckie kontakty ekokulturowe na przykładzie literatury z polowań
13.15-14.00 dyskusja

niedziela, 19.10.2014, 9.30
Krystyna Pietrych (Uniwersytet Łódzki), Literatura o łódzkim getcie jako dyskurs (nie)pamięci miasta
Tomasz Cieślak (Uniwersytet Łódzki), (Re)kreacja miejsca. Łódź w Mieście do zjedzenia Przemysława Owczarka
Jan Galant (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), Poetyckość między peryferiami a centrum. O wierszach Wojciecha Gawłowskiego
Adam Poprawa (Uniwersytet Wrocławski), Peryferie po kulturze. Proza Wita Szostaka

11.15-11.30 przerwa
Dobrawa Lisak-Gębala (Uniwersytet Wrocławski), „Centrum – Wszystko”. Zamość w prozie Piotra Szewca
Jarosław Petrowicz (Uniwersytet Wrocławski), Miesz(k)aniec jako centralna postać Śląska wielokulturowego
Wojciech Browarny (Uniwersytet Wrocławski), Narody i peryferie. O Rapsodii świdnickiej Władysława Jana Grabskiego
12.30-13.15 dyskusja i zamknięcie konferencji

zob. http://www.ifp.uni.wroc.pl/konferencja/66,centra-peryferie-w-literaturze-polskiej-xx-i-xxi-wieku

niedziela, 10 sierpnia 2014

ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W KONFERENCJI - CALL FOR PAPERS




Śląska Pracownia Regionalistyczna Uniwersytetu Wrocławskiego
oraz Fundacja Labore Nobilis

zapraszają do udziału w
Międzynarodowej Konferencji Naukowej:


KONIEC „OKREŚLONEJ EPOKI”? OBRAZ LIKWIDACJI KOPALŃ WĘGLA W EUROPIE I STANACH ZJEDNOCZONYCH W LITERATURZE I PUBLICYSTYCE

Wrocław, 21-22 maja 2015 r.

Likwidacja pod koniec lat 90. kopalń węgla w Wałbrzychu i okolicy spowodowała strukturalne bezrobocie w regionie rzędu 15-20 procent. To, co wydarzyło się na Śląsku, miało swój precedens dekadę wcześniej w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. W USA pod koniec lat 80. zamykanie kopalń w tradycyjnie górniczych Appalachach zaowocowało bezrobociem i migracją na masową skalę oraz powstaniem tzw. miast-widm. W Wielkiej Brytanii z kolei na początku lat 90. nastąpiło coś, co John Kirk i Chris Wall określają mianem bezprecedensowej, bo niemal całkowitej likwidacji górnictwa węglowego w tradycyjnie górniczych regionach – takich jak np. South Yorkshire. Wszystkie te trzy procesy miały podłoże ściśle gospodarcze – rządy USA, Wielkiej Brytanii i Polski kierowały się chłodnym rachunkiem ekonomicznym wspartym liberalną ideologią.

Z rachunkiem ekonomicznym trudno polemizować – cyfry zdają się potwierdzać słuszność nawet najbardziej bezwzględnych decyzji politycznych podjętych w tamtym czasie. Pytanie o koszty społeczne pozostaje jednak otwarte. Powszechnym głosom krytycznym przeciwstawić można równie liczne kontrargumenty, podnoszone nie tylko przez środowiska konserwatywno-liberalne (w Europie) czy libertariańskie (w Ameryce), ale również – co znacznie komplikuje debatę pod względem ideologicznym – przez ekologów. Tu spór jest o tyle ciekawy, że środowiska ekologiczne, zarówno w Europie jak i w USA, są tradycyjnie zdominowane przez lewicę, a ta przecież zazwyczaj szuka oparcia w masach robotniczych, czyli także wśród górników.

Zapraszamy zatem do interdyscyplinarnej dyskusji na temat nie tyle obiektywnego stanu rzeczy – bo tu trudno byłoby zapewne nie tylko o consensus, ale nawet o znalezienie wspólnego języka do opisu rzekomo „obiektywnej” rzeczywistości społecznej – co raczej na temat obrazu, czyli sposobu przedstawiania tejże rzeczywistości przez różne strony ideologicznego sporu.

Sugerowany zakres tematyczny konferencji obejmuje następujące zagadnienia:

  • Analiza porównawcza dyskursu publicystycznego dotyczącego zamykania kopalń w Polsce, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych
  • Etos pracy górnika i górnictwo jako styl życia w literaturze pięknej i publicystyce
  • Obraz zagrożenia ekologicznego spowodowanego górnictwem w literaturze pięknej i publicystyce
  • Retoryka sporu ideologicznego
  • Tożsamość śląska i jej związki z etosem górniczym
  • Sól ziemi czy lumpenproletariat? Obraz subkultury górniczej w literaturze i publicystyce polskiej, brytyjskiej i amerykańskiej
  • Tradycyjna rodzina górnicza z perspektywy Gender Studies
  • Ekologia kontra eksploatacja – stan debaty w Europie i USA
  • Literatura non-fiction wobec współczesnych przemian tożsamości kulturowej w regionach i środowiskach górniczych (reportaż, esej, publicystyka)
  • Kopalnia i osiedle górnicze jako uniwersum symboliczne
  • Geopoetyka miejsc postindustrialnych
  • "Koniec świata" górników. Narracje pamięci pokoleniowej w literaturze biograficznej, dziennikach i wspomnieniach

Opłata konferencyjna wynosi 450 zł (dla uczestników z Polski) bądź 120 Euro (dla uczestników z zagranicy) i obejmuje: udział w konferencji, materiały konferencyjne, dwa obiady oraz kawę i poczęstunek. Opłata nie obejmuje kosztów noclegu, które uczestnicy pokrywają we własnym zakresie.

Językami konferencji są polski i angielski.

Zgłoszenia na konferencję prosimy kierować pocztą elektroniczną na adres: labore.nobilis@op.pl do 28 lutego 2015 r. W zgłoszeniu prosimy o podanie następujących danych:

  • imię, nazwisko i tytuł naukowy
  • afiliacja akademicka
  • tytuł referatu
  • krótkie streszczenie referatu (do 500 słów)

Informacja zwrotna zostanie wysłana do 15 marca 2015 roku.




CALL FOR PAPERS


The Silesian Studies Center
of the University of Wroclaw and the Labore Nobilis Foundation

invite paper proposal submissions for the international academic conference

THE END OF A ”CERTAIN ERA?” LITERARY AND JOURNALISTIC IMAGES OF COAL MINE CLOSURES IN EUROPE AND THE UNITED STATES

Wroclaw, 21-22 May 2015

The late 1990s witnessed large-scale mine closures in Silesia in general and the Wałbrzych region in particular, resulting in unemployment ranging from 15 to 20 percent in the hardest-hit areas. What happened in Poland had been a decade earlier preceded by similar developments in the USA and the UK. In the late 1980s, mine closures in Appalachia gave rise to unemployment, mass migration, and the emergence of “ghost towns.” In the UK, in turn, the early 1990s witnessed what John Kirk and Chris Wall describe as an unprecedented act of a nearly total shutdown of coal industry in the traditionally coal-mining regions such as South Yorkshire. All those closures had a strictly economic background; the US, UK, and Polish governments were guided by dispassionate economic calculations supported by libertarian ideologies.

Arguing with economic calculations is (purportedly) beside the point. Still, while sheer numbers seem to justify even the most drastic decisions made in those days, the question of the social costs involved remains open. The widespread criticism of closures has been ever since counterbalanced by arguments raised not only in libertarian circles but also – what makes the debate ideologically much more complex if not confusing – by environmentalists, conservationists and Deep Ecologists. Paradoxically enough, environmentalist circles, both in Europe and the US, have been traditionally leftist, whereas the Left’s traditional base has been the working class, including miners.

Given all these complexities, we invite you to an interdisciplinary discussion focusing not so much on the situation as it “really is” – for at this point it would be hardly possible to arrive at a commonly accepted, scientifically “objective” language of decription, let alone a consensus – but rather on the images, or ways of describing social reality generated by the conflicting ideological camps. In short, the conference’s focus is to be on the discourse(s) involved.

The suggested topics include (but are not restricted to) the following:

  • A comparative analysis of journalistic discourse on mine closures in Poland, Britain, and the United States.
  • The ethos of the miner’s work and mining as a lifestyle in fiction and non-fiction writing.
  • The image of environmental threats posed by the mining industry in literary and journalistic texts
  • The rhetoric of ideological conflict
  • Silesian identity and its ties to the mining ethos
  • The “salt of the earth” or “white trash”? Mining subcultures in Polish, British, and American literature and journalism
  • The traditional coal miner’s family from the perspective of Gender Studies
  • Ecology versus exploitation – the state of debate in Europe and America
  • Non-fiction literature on contemporary transformations of cultural identity in mining communities (reportage, essayistic and journalistic texts)
  • The mine and the mining neighborhood as a symbolic universe
  • Geopolitics of postindustrial sites
  • The end of ”the miners’ world”: narratives of generational memory in biograpies, journals, diaries, and memoirs.

The conference fee is 450 Zloty (for Polish citizens) or 120 Euros (for participants from abroad). The fee covers conference materials, two dinners, coffee and refreshments. The fee does not cover accommodation costs.

The languages of the conference are Polish and English.

Please email your paper proposal to: labore.nobilis@op.pl by 28 February 2015. Your submission should include:

  • name and academic title
  • academic affiliation
  • paper’s title
  • short abstract (circa 500 words)

The notification of acceptance will be sent by 15 March 2015.

czwartek, 17 lipca 2014

Osoby narodowości śląskiej są wśród nas - wybrane dane NSP 2011 wg powiatów

Śląska identyfikacja narodowo-etniczna wg powiatów woj. dolnośląskiego i dolnośląskiej części woj. opolskiego (uwzględniono powiaty, w których było co najmniej 100 deklaracji):

- pow. kłodzki od 100 do 199;
- pow. świdnicki od 100 do 199;
- pow. wrocławski od 100 do 199;
- pow. brzeski od 100 do 199;
- pow. namysłowski od 100 do 199;
- m. Wrocław 2029;

źródło: NSP 2011